มอง “สูตรสถานี” ผ่านวรรณคดียวนพ่าย
สงสัยเหมือนกันไหมว่าสูตรสถานีหมายถึงอะไร
จะใช่เรื่องย่อหรือเปล่า?
ไปดูกันน

คำว่า สูตรสถานี ปรากฏครั้งแรกในเรื่อง "ยวนพ่ายโคลงดั้น" คนไทยน่าจะยืมมาจากภาษาสันสกฤต สมัยหลังมีคนเรียกคำนี้ผิดเพี้ยนไปจากเดิมเป็น "สุรสัตถาดี" กล่าวคือ คำว่า "สุร" เพี้ยนมาจากคำว่า "สูตร" และคำว่า "สัตถาดี" เพี้ยนมาจาก "สถานี" (ชลดา เรืองรักษ์ลิขิต, 2542, น.28)

"สูตรสถานี" เป็นโครงเรื่องที่ย่อใจความของเนื้อหาไว้พอสังเขป อีกทั้งยังเป็นกลวิธีการเล่าเรื่องย่อของเนื้อหาหลักไว้ต้นเรื่อง ทำให้ผู้ฟังหรือผู้อ่านเข้าใจเนื้อหาที่กวีจะกล่าวต่อไป

ผู้แต่งยวนพ่ายโคลงดั้นเรียกเนื้อหาส่วนหนึ่งในตอนต้นเรื่องว่า "สูตรสถานี"

๏  แต่นี้จักตั้งอาทิ กลกานท แลนา
เป็นสูตรสถานีอัน รยบร้อย
แถลงปางปิ่นภูบาล ปิตุราช
ยังยโสธรคล้อย คลี่พลฯ

และพบคำว่าสารสงเษป ก็คือ "สูตรสถานี" ซึ่งหมายถึงโครงเรื่องที่มีเนื้อหาคร่าว ๆ

๏  พระยศยลโยคพ้น พิษฎาร ชื่นแฮ
ใครค่าอรอรรถา ถ่องถ้วน
สรวมแสดงบันทึกสาร สงเษป ไส้พ่อ
โดยแต่แรงรยมม้วน กล่าวเกลา ฯ


จากตัวอย่างข้างต้นพบว่า "สูตรสถานี" เป็นส่วนหนึ่งของเนื้อหา ซึ่งสาระใน "สูตรสถานี" ของเรื่องยวนพ่ายโคลงดั้นมีมากกว่าเนื้อหาหลักของเรื่อง เนื่องจากสูตรสถานีที่อยู่ต้นเรื่องของยวนพ่ายให้ภาพสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถในฐานะกษัตริย์ที่ยิ่งใหญ่ ส่วนในเนื้อหาเป็นเพียงการยกตัวอย่างด้านความมีพระเมตตาและความเป็นจอมทัพของพระองค์เท่านั้น

จึงสรุปได้ว่า “สูตรสถานี” มีความสำคัญมาก โดยเฉพาะอย่างยิ่งในส่วนที่เป็นวรรณคดีมุขปาฐะ วรรณคดีการแสดง เพราะไม่ต้องเล่าตั้งแต่ต้นจนจบ

เอกสารอ้างอิง
ชลดา เรืองรักษ์ลิขิต. (2560). ลักษณะและบทบาทความสำคัญของ "สุรสัตถาดี" ในสมุทรโฆษคำฉันท์. วารสารมนุษยศาสตร์,ปีที่24(ฉบับที่1), 17-54.

ชลดา เรืองรักษ์ลิขิต. (2558). วรรณลลิต รวมบทความวิจัยวรรณคดีและคำประพันธ์ไทย. กรุงเทพฯ :โครงการเผยแพร่ผลงานวิชาการ คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.


SHARE
Writer
Syrince
Dreamer
be kind 🤍

Comments