เพียงสัมผัสก็รู้ว่าผ้าไหมแท้
หนังสือผ้าไทยบนโต๊ะหลายเล่มเป็นเล่มโปรด บางเล่มอ่านแล้วอ่านอีก บางเล่มหยิบขึ้นมาเพียงพลิกดูรูปภาพ บางครานำรูปไปเทียบกับผ้าผืนโปรดของตัวเอง ยามเย็นวันนี้เหลือบไปเห็นหนังสือที่ระลึกเล่มนี้ชื่อ “ผ่อผ้างาม” พลิกเปิดบทแรก “เส้นใยธรรมชาติ”

เส้นใยไหมบ้าน ไหมน้อย ไหมจุล ก็ผลุดขึ้นมาในสมองของข้าพเจ้า ประเภทของเส้นไหมที่ใช้ทอผ้าผืนงามเป็นหนึ่งภูมิปัญญา    ข้าพเจ้าขอพาทบทวนไขกุญแจความชัดเจนทั้งประเด็นเรื่องแหล่งที่มาของเส้นไหม ชนิดและลักษณะผืนผ้า แล้วคุณจะแยกประเภทผ้าไหมออกได้ไม่ยากแค่เพียงตามอง มือสัมผัสเส้นใยไหม_หัวใจของสิ่งทอเส้นใยไหมธรรมชาติ คือเส้นใยที่พ่นออกจากปากของตัวหนอนไหมที่โตเต็มวัยเพื่อมาห่อหุ้มตัว เส้นใยนั้นเรียกว่ารังไหม ในการสาวไหมตามแบบดั้งเดิมต้องสาวแยกเปลือกรังไหมชั้นนอก และรังไหมชั้นใน สำหรับขั้นตอนการเตรียมเส้นใยไหมมีกระบวนการซับซ้อนมากพอสมควรกว่าจะได้มาขึ้นกี่ทอ

“การสาวไหม” เป็นขั้นตอนหนึ่งที่ทำให้เส้นใหม่ถูกจำแนกออกได้เป็น 4 ประเภทคือ 
1. เส้นไหมหลืบ หรือ ไหมเปลือก เป็นเส้นไหมที่ได้จากรังไหมชั้นนอก รวมทั้งปุยไหม เส้นไหมจะขนาดใหญ่มาก มีปุ่มปม ผิวเนื้อหยาบ และกระด้างแข็ง เนื่องจากมีกาวไหมติดค้างอยู่มาก ผ้าไหมเปลือกทอเป็นที่นิยมสำหรับชาวญี่ปุ่น

2. เส้นไหมสาวเลย หรือ เส้นไหมรวด เป็นเส้นไหมที่ได้จากการสาวควบกันทั้งปุยและเส้นใยส่วนนอกของรังไหมไปจนถึงเส้นใยส่วนในของรังไหมให้เสร็จในคราวเดียวไม่แบ่งชั้นของไหม เส้นไหมที่สาวได้จึงมีทั้งส่วนที่เป็นไหมหลืบและไหมน้อยรวมอยู่ด้วยกัน เส้นไหมจึงไม่เรียบ หยาบ และมีขนาดไม่สม่ำเสมอ แต่ดูอ่อนนุ่มกว่าไหมหลืบ เส้นไหมประเภทนี้ทอเป็นผ้าจะได้ผ้าไหมที่ไม่สวย ผิวขรุขระ ปัจจุบันไม่เป็นที่ต้องการของตลาด

3. เส้นไหมน้อย หรือไหมเครือ หรือไหมยอด เป็นเส้นไหมที่ได้จากเปลือกรังไหมชั้นในหลังจากสาวไหมหลืบหรือไหมเปลือกออกไปแล้ว เส้นไหมน้อยมีลักษณะเส้นเรียบ เส้นไหมมีความเหนียว ขนาดสม่ำเสมอ สีสม่ำเสมอ ผ้าทอจะเนื้อนุ่มมือเมื่อสัมผัส เรียบ มีความเลื่อมมันของเส้นไหมในระดับดีมาก

4. เส้นไหมแลง เป็นเส้นไหมที่อยู่เปลือกรังไหมชั้นในสุดจนเกือบจะถึงตัวดักแด้ เมื่อสาวเอาไหมน้อยไปแล้ว แต่ยังเห็นว่าพอจะสาวเอาเส้นไหมออกจากรังไหมได้อีก ก็จะนำรังไหมนั้นมาต้มและสาวเอาเส้นไหมอีก ซึ่งมักจะเกิดขึ้นในช่วงเวลาเย็นหรือยามแลงของวันที่สาวแล้ว จึงเรียกว่า ไหมแลง เส้นไหมจะมีขนาดเล็ก นิยมนำไปทอเป็นผ้าขาวม้าใช้เองในครัวเรือน

สี่ประเภทของเส้นไหมที่เล่ามานั้น เมื่อนำมาทอผ้าจะได้ผ้าไหมแท้ที่เรียกว่า "ผ้าไหมพื้นบ้านไทย" เพราะทอจากเส้นใยไหมไทยที่ได้จากการสาวมือ

สาวสาวสะสมผ้าบางคน ยังคงสงสัยกับคำคุ้นหูอย่างผ้าไหมบ้าน ผ้าไหมจุล และผ้าไหมเทียม ต่างก็เป็นผ้าไหมแต่แตกต่างกันอย่างไร ? 
 
ผ้าไหมบ้าน คือ ผ้าทอจากเส้นไหมไทยธรรมชาติได้จากการสาวมือเป็นหลัก มีข้อจำกัดเรื่องความยาวของเส้นใย จัดเป็นสุดยอดของเส้นไหมไทย
__ ลักษณะผืนผ้า ผิวสัมผัสเส้นไม่เรียบ เป็นตะปุ่มตะป่ำ มีรอยต่อเส้นไหมเป็นระยะ สีไม่เสมอ ผ้าโปร่งสบาย สะท้อนแสงตามสีของเส้นไหม ยิ่งใช้งานนานเนื้อผ้ายิ่งนุ่ม

ผ้าไหมจุล คือ ผ้าทอจากเส้นไหมธรรมชาติพันธุ์ไทยลูกผสม กล่าวคือไหมไทยผสมไหมต่างประเทศที่มีการเพาะเลี้ยงเพื่องานอุตสาหกรรม และสาวไหมตามกระบวนการผลิตของโรงงานเป็นหลัก ถือว่าเป็นไหมแท้แต่ไม่ใช่พันธุ์ไทยแท้
__ ลักษณะผืนผ้า ผ้าเรียบเนียนทั้งผืนไม่มีรอยต่อ เนื้อผ้าที่ทอ เบา บาง สีสม่ำเสมอ สะท้อนแสงตามสีของเส้น แต่ยับง่ายคืนรูปยาก ดังนั้น การซักจึงนิยมซักแห้งเป็นส่วนมาก

ผ้าไหมเทียม คือ เส้นใยสังเคราะห์ที่ทำลอกเลียนแบบเส้นไหมแท้ มีสวนผสมของ Polyesterไม่มีขั้นตอนการสาวไหม ทำขึ้นเพื่อทดแทนเส้นไหมธรรมชาติ
__ ลักษณะผืนผ้า ผ้าเรียบ สีสันสดใสไร้รอยต่อ เนื้อผ้าหดเมื่อเจอความร้อน สีสะท้อนจะเป็นสีขาว

หากหัวใจอนุรักษ์มองเห็นความสำคัญของเส้นใยไหมที่ถือเป็นหัวใจของสิ่งทอ วัสดุเส้นใยไหมขอเป็นหนึ่งโจทย์ในใจสำหรับการเลือกผ้าครั้งต่อไปของคุณ  

ส่วนตัวข้าพเจ้าตัวเลือกผ้าผืนโปรดอีกสักกี่ผืนขอเป็นผ้าไหมพื้นบ้านไทย เพราะ
หัวใจดวงนี้หลงใหลธรรมชาติของผ้า ที่มีปุ่มมีปมรอยต่อเส้นไหม ตรงนี้สีเข้ม ตรงนี้สีอ่อน ถือเป็นเสน่ห์ของผ้า หามิใช่ตำหนิเลยแม้แต่น้อย จริงๆ 
ที่มา
นายเผ่าทอง ทองเจือ,ผ่อผ้างามฯ, กรุงเทพฯ,บจก.สยาม เอ็ม แอนด์ บี พับลิซซิ่ง ,พิมพ์1. 2561
https://mgronline.com/smes/detail/9470000050246
Credit photo : ร้อยเรื่องเมืองไทย

SHARE
Written in this book
หัวใจรักษ์ผ้าซิ่น
เพียงด้วยหัวใจหลงรักความงามและด้วยหัวใจอนุรักษ์​ภูมิปัญญาบนผืนผ้า​ไทย ทำให้หลายช่วงของชีวิตมีโอกาส อ่านศึกษา เดินทาง​ เรียนรู้ สัมผัส​ แกะรอยเรื่องราว จึงขอบันทึกฝากไว้ใน ebook เล่มนี้ __เรื่องราววิถีชีวิตไทย ที่ถักทอบนผืนผ้า ฝันไม่อยากให้เป็นเพียงตำนาน ขอคงไว้สู่สตรีรุ่นต่อรุ่น__
Writer
NariNa
Writer vs Dream
_ Find to Found A day _

Comments

Papilion
17 days ago
😮 สาระล้วนๆ ชวนพิศวง 👍

แล้วตลาดล่ะครับ?
กลุ่มเป้าหมาย(ลูกค้า)
ใครจะใช้ ใครจะใส่ผ้าไหมหรือครับ? เชย! แพง! 🤔
เนี่ย แถวบ้านไปสาวโรงงานหมดแล้ว ไม่มีใครทอไหม
โรงงานผ้าไหม ก็เจ๊งกันไปเป็นแถบๆ ทำไงดีล่ะครับทีนี้?
😄😋
Reply
NariNa
17 days ago
หลายหน่วยงาน​ช่วยกัน​รณรงค์​อย่างต่อเนื่อง

แต่ถ้าประเด็นเรื่ิองราคาขของมีถูกมีแพง​ ผ้าก็เช่นกัน​ ผ้าทอมีหลายราคาตั้งแต่หลักร้อย​
คนรักผ้า​ก็มีความนิยมต่างกันไป​ ถ้าคิดแบบนักเขียน​ "คุณค่าของผ้า​ ไม่ได้เลอค่าเพราะราคา​"
ก็นุ่งเพราะรัก​ ไม่ได้รักแค่อยาก​โชว์​

ตอบในมุมมองผู้ใช้​ และผู้อนุรักษ์​นะคะ
Papilion
17 days ago
งั้น MKT ลงมาเลย นี่ไม่บอก มาร์เก็ตติ้งแล้วจะบอกใคร 🤨
มาเอาสบู่โปรตีนไหมไปขายด้วย
เดี๋ยวเลี้ยง ไหมไทย 1แก้ว 😁😋
suwaratsri
17 days ago
ขอบคุณผู้เขียนที่อนุรักษ์สืบสานและเห็นคุณค่าของผ้าไหมไทยพื้นบ้าน..ค่ะ
Reply
NariNa
17 days ago
ติดตามกันนะคะ ตั้งใจทำเรื่องราวเล่าขานให้เข้าถึงสาวยุคใหม่