จิตวิทยาคืออะไร ?
จิตวิทยาคืออะไร ?

จิตวิทยาคือศาสตร์ที่ว่าด้วยเรื่องของกระบวนทางพฤติกรรม และจิตใจ “ของมนุษย์” และที่สำคัญ มันถูกโยงเข้าหาระหว่างความเป็นมนุษยศาสตร์ และวิทยาศาสตร์เป็นหลัก

ถามว่าทำไมมันถึงเป็นวิทยาศาสตร์หรอครับ ?

แน่นอนครับมันแทบจะเป็นวิทยาศาสตร์แบบสุดติ่ง เพราะมันมีการทดลอง ตัวแปร การตั้งคำถาม จุดเริ่มต้น สาเหตุและผลลัพธ์ รวมไปถึงในเรื่องของการทำงานใน function ต่างๆที่อยู่ในร่างกายของเรา

จิตวิทยาทุกวันนี้แบ่งออกได้เป็นหลายสาขามากครับ ขออนุญาตยกตัวอย่างจากหลักไปถึงรองก่อนแล้วกันนะครับ - จิตวิทยาพัฒนาการ, จิตวิทยาประยุกต์, จิตวิทยาคลินิก, จิตวิทยาองค์กร, จิตวิทยาวิศวกรรม, จิตวิทยาการตลาด, จิตวิทยาทางการแพทย์ หรืออะไรอื่นๆอีกมากมายที่แตกแขนงออกไปอย่างไม่วันจบสิ้น ซึ่งจริง ๆ แล้วมันก็ไม่มีอะไรหลัก อะไรลองหรอกครับ ผมแค่เรียงจากสาขาที่เป็นนิยมหรือเป็นที่รู้จักไล่ลงไปนั่นเอง

จิตวิทยาจะแบ่งออกเป็น 2 ยุคหลักๆ
1. ยุคแรกเริ่ม
2. ยุคใหม่

1.1 Preformationism - เป็นยุคที่ศาสนารุ่งเรือง ให้อิงถึงตามประวัติศาสตร์เป็นหลัก นั่นคือยุคที่เอาความคิด(concept)มาจากศาสนาเสียเป็นส่วนใญ่ พวกเขามักจะมองเด็กที่เกิดใหม่เป็นดั่งก้อนบาปหรือก้อนบุญที่พระผู้เป็นเจ้าส่งมาเกิด และถือว่าเด็กทุกคนคือผู้ใหญ่ในร่างเล็ก (นั่นคือเด็กจริง ๆ แล้วไม่ใช่เด็ก หากมีความคิด ความรู้สึก ความหยั่งรู้ จิตนาการ หรือแม้กระทั่งชีวิตที่ไม่ต่างอะไรจากผู้ใหญ่{ผู้ใหญ่ย่อส่วน}) การกำเนิดมานั้นจึงถือเป็นเรื่อง “ศักดิ์สิทธิ์”
1.2 Environmentalism - John Locke คือผู้ที่ค่อนข้างโดดเด่นที่สุดในลัทธินี้ เขากล่าวไว้ว่า เด็กคือกระดานชนวนที่ว่างเปล่า คงเปรียบง่ายๆดั่งสุภาษิตไทยว่าเด็กเหมือนผ้าขาว จะแต่งแต้มเติมสีอะไรเข้าไป เด็กก็จะกลายไปเป็นเช่นนั้น นั่นเป็นการขยายถึงหลักการการ represent จาก model หรือตัวต้นแบบ ซึ่งมีปัจจัยหลักมาจากสภาพแวดล้อมตามชื่อนั้นเอง อีกทั้งสุขภาพยังมีผลต่อการพัฒนาและการเต็มที่ทางพัฒนาการเป็นที่สุด
1.3 Naturalism - Jean-Jacques Rousseau เขามีความเห็นที่ตรงข้ามกับ 1.2 โดยสิ้นเชิง เขาเชื่อถึงในกฎของธรรมชาติ (nature’s plan) นั่นคือการเจริญเติบโตถูกพัฒนาไปตามศักยภาพที่ควรจะเป็น เป็นเรื่องของขั้นตอนและรูปแบบที่เหมือนกัน เขาได้เขียนนิยายเรื่องหนึ่งซึ่งบ่งบอกถึงการพัฒนาการของมนุษย์ที่ชื่อว่า “อีมิล” เป็นภาพตัวแทนของขั้นตอนการพัฒนารวมถึงการป้องกันจากอันตรายทั้งหลายตั้งแต่วัยทารกจนไปถึงวัยรุ่น 4 ระดับ นั่นคือ 1.ทารก (พัฒนาการทางด้านประสาทสัมผัส/ภาษา) 2.วัยเด็กตอนต้น (ญาณหยั่งรู้ในรูปธรรม/การเคลื่อนไหว) 3.วัยเด็กตอนปลาย (ความก้าวหน้าทางความคิด/ เชิงทักษะและวิชาการ) 4.วัยรุ่น (เริ่มมีสังคม มีความคิดนามธรรม/ เป็นวัยที่เกิดใหม่อีกครั้ง และยากที่จะปกครอง) นอกจากนั้นเขายังมีผลงานอีกส่วนหนึ่งที่เชื่อมโยงเรื่องของร่างกายและ function ของร่างกาย ไปขยายความและวิพากย์ในการเมืองและประชาธิปไตยในอุดมคติเช่นเดียวกัน

2.1 จิตวิทยาทางชีวภาพ - G.Stanley Hall & Arnold Gesell เริ่มเข้ามาในยุคที่เคมีศาสตร์รุ่งเรืองจิตวิทยาจะเริ่มแปรรูปมาอ้างอิงต่อสิ่งที่เพิ่งค้นพบมากขึ้น นั่นคือ Gene เป็นยีนส์ของการย้อนกลับมา (Recaptulation) ในประวัติศาสตร์ของการเป็นมนุษย์อีกครั้ง ยกตัวอย่างเช่น ทารก(มีพฤติกรรมคล้ายสัตว์) เด็ก(คล้ายมนุษย์ถ้ำ) ก่อนวัยรุ่น(คล้ายคนป่า-เกิดการวาดรูป/เล่นดนตรี) และวัยรุ่น(มนุษย์ในอารยธรรมใหม่) นอกจากนั้น Gesell ได้มองว่า ยีนส์ เป็นตัวกำหนดพฤติกรรมและทิศทางของการพัฒนาในความเป็นปัจเจกของแต่ละคน ซึ่งจะถูกเรียกว่าเป็น “วุฒิภาวะ”(Maturalional) ต่อไปนั่นเอง
(ต่อชีทหน้า...)
2.2 จิตวิเคราะห์
2.3 พฤติกรรมนิยม
2.4 Gestalt
2.5 มนุษยนิยม
SHARE
Writer
MemoLife
I’m nothing
บันทึกลมหายใจ Nap

Comments