ภาพถ่ายหลุมดำ: ผลผลิตจากแรงขับดันของ "จินตนาการ"
การแถลงข่าวภาพถ่ายหลุมดำอาจจะไม่ใช่เรื่องตื่นเต้นของผู้ที่ไม่ใส่ใจในวิทยาศาสตร์เสียเท่าไหร่นัก แต่สำหรับใครที่สมาทานความศรัทธาที่มีต่อวิทยาศาสตร์ หรือหากจะขยายความก็คือฟิสิกส์ดาราศาสตร์ การมองเห็นภาพถ่ายหลุมดำเป็นครั้งแรกในประวัติศาสตร์ของมวลมนุษยชาติ นับได้ว่าเป็นก้าวกระโดดครั้งสำคัญไม่น้อยไปกว่าการเหยียบพื้นดวงจันทร์ของนีล อาร์มสตรอง เลยก็ไม่ปาน

ผมเคยอ่านข้อเสนอของนักประวัติศาสตร์วิทยาศาสตร์ท่านหนึ่ง คือ Loraine Daston เธอพยายามเชื่อมโยงความก้าวหน้าของเทคโนโลยีการบันทึกภาพกับการก่อตัวของชุดความคิดทางศีลธรรมที่วงการวิทยาศาสตร์รู้จักกันดีในนาม "วัตถุวิสัย" (objectivity) ที่เชื่อมั่นในความเป็นกลางของเครื่องมือทางวิทยาศาสตร์ว่าสามารถบันทึกความเป็นจริงของธรรมชาติได้ดีกว่าอคติจากการมองเห็นผ่านสายตาของเราเอง (ทั้งนี้ผมเคยอ่านที่เป็นบทความสรุปเฉยๆ และยังไม่ได้อ่าน Objectivity เล่มจริง การตีความข้อเสนอของ Daston ข้างต้นอาจจะผิดพลาดก็เป็นได้) ศักยภาพของเครื่องมือทางวิทยาศาสตร์ที่สูงเพียงพอต่อการถ่ายรูปหลุมดำ ก็น่าจะตอกย้ำอุดมการณ์ objectivity ได้เด่นชัดยิ่งขึ้น

อย่างไรก็ดี การเชื่อมั่นใน objectivity หรือความเป็นกลางของข้อมูลที่ได้รับมาจากอุปกรณ์เครื่องมือต่างๆ กลับไม่ได้แตกต่างจากสิ่งที่นักวิทยาศาสตร์ผลักให้ไปอยู่ฝ่ายตรงข้ามอย่างเช่นความคิดเกี่ยวกับ "จินตนาการ" เพราะอย่างไรเสีย objectivity ก็มีสภาพไม่ต่างจากเจ้า "จินตนาการ" เสียเลย มันเป็นเพียงชุดความคิดนามธรรมก้อนโตที่มีส่วนหักเหมุมมองที่เรามีต่อธรรมชาติ/วัฒนธรรม นั่นเอง

ฟังดูย้อนแย้งแต่ที่จริง เจ้าอุดมการณ์ objectivity หรือ "วิทยาศาสตร์บริสุทธิ์" (pure science) รวมไปถึงอุดมการณ์ "การวิจัยพื้นฐาน" (basic research) มิใช่หรือ ที่คอยขับเคลื่อนความฝันของเหล่านักวิทยาศาสตร์แห่งยุคสมัยใหม่ (modernity) ให้เฝ้าค้นหา "ความจริง" ของสรรพสิ่ง ทั้งยังหล่อเลี้ยงความฝันความศรัทธาในความรู้ทางวิทยาศาสตร์ไม่ให้หมอดหมดไปกับโลกที่ความรู้อยู่ในรูปพหูพจน์ นั่นหมายความว่า "จินตนาการ" ก็เป็นอีกด้านของเหรียญที่ชื่อว่า "วิทยาศาสตร์" แต่นักวิทยาศาสตร์ก็อาจจะไม่ยอมรับความจริงส่วนนี้เท่าไหร่นัก

ที่กล่าวมายาวเหยียดไม่ใช่อะไร รูปถ่ายหลุมดำอาจไม่ได้ดูน่าพิศวงหรือตื่นตาตื่นใจแบบในหนังไซไฟ แต่มันก็มี "ความงาม" อยู่นะ : )
SHARE
Written in this book
มีความเรียง
เรียงความคิด ร้อยคำนึง หลากกาล หลายเทศะ
Writer
Moreyearold
Normal person
แก่ขวบ...คนธรรมดาที่ชอบเสพความคิดผ่านตัวอักษร และขีดเขียนบ้าง นาน นาน ที

Comments