ความหมายของชีวิต

ฉันเป็นหนึ่งคนที่ ถามตัวเองมาตลอดว่า อะไรทำให้ชีวิตเรามีความหมาย?  เราเกิดมาเพื่ออะไร?  หรือแท้จริงไม่มีความหมายอะไรเลย แค่เกิดมาใช้ชีวิตแล้วก็ตายไป

แค่นั้น หรือ? 


หรือจริงๆ ก็ไม่จำเป็นต้องตั้งคำถามอะไร  “แค่ใช้ชีวิตให้มีความสุข" 
ในแต่ละวันไม่ทำให้ใครเดือดร้อนก็เพียงพอ....
 

ตลอดอายุที่ผ่านมา จวบจน ย่างเข้าหลัก 4 นั้น รอยยับย่นและรอยเท้าของกาบนใบหน้า บอกได้ว่าฉันผ่านร้อนผ่านหนาว ผ่านอะไรมามากมาย ชีวิตก็เหมือนคนปกติทั่วไป ไม่ได้โลดโผน หรือมีเป้าหมายอะไรที่ยิ่งใหญ่ไปกว่า คนธรรมดาคนหนึ่งบนโลกใบนี้ เกิดมาเรียนหนังสือจบ ทำงาน ดูแลพ่อแม่ หรือคนที่เรารัก

วันก่อน ได้ฟังพี่เอ๋นิ้วกลม พูดในรายการเจาะใจตอนหนึ่งว่า "ความสุขอาจจะไม่ได้นำมาซึ่งการเติมเต็มในชีวิต แต่ในทางตรงกันข้ามชีวิตที่ดีอาจจะมีบางช่วงที่ไม่มีความสุขก็ได้ แต่เป็นชีวิตที่มีความหมาย"   ซึ่งคุณเอ๋ ได้เล่าสิ่งที่ได้จากการอ่านหนังสือชื่อ

The power of meaning (อะไรทำให้ชีวิตคนเรามีความหมาย )
 
ของ เอมิลี เอสฟาฮานี สมิธ (Emily Esfahani Smith) และแปลโดย อรวรรณ คูหเจริญ นาวายุทธ

Meaning, she concludes, arises in four ways: from belonging or “our relationships to others;” purpose, or “having a mission tied to contributing to society;” storytelling, or “making sense of our experiences and who we are through narrative” and transcendence, or “connecting to something bigger than the self.”
 

เอมิลี เอสฟาฮานี สมิธ บอกว่า ความสุขเป็นสิ่งที่ไม่จีรังยั่งยืน แต่การมีความหมายในชีวิตจะช่วยให้คุณยืนหยัดอยู่ได้ ซึ่งก็คือการรับใช้อะไรบางอย่างที่เป็นสิ่งที่ยิ่งใหญ่กว่าตัวคุณและพัฒนาตนเองให้เต็มศักยภาพ 

ฉันสนใจมาก เลยเข้าไปค้นหาข้อมูลเกี่ยวกับนักเขียนท่านนี้และได้พบ Ted talk หนึ่ง ที่เธอได้พูดไว้ ซึ่งเธอได้ไปศึกษาทางด้านจิตวิทยาเชิงบวก เธอเล่าว่า

นักจิตวิทยาบอกว่า 'ความสุข คือ ความรู้สึกผ่อนคลาย สบายและรู้สึกดี แต่ การมีความหมายของชีวิต นั้นลึกซึ้งกว่า...  
เธอใช้เวลา 5 ปี ในการสัมภาษณ์ผู้คนหลายร้อยคนและพบว่า มี สิ่งสำคัญที่ทำให้ชีวิตมีความหมาย มีด้วยกัน 4 อย่าง

ได้แก่
1. ความผูกพัน (Belonging)
2. จุดมุ่งหมาย (Purpose)
3. การข้ามพ้นตัวตน (Transcendence)
4. การเล่าเรื่อง (Storytelling)


ความผูกพัน 
เราจะเริ่มรู้สึกว่าเรามีความหมายเมื่อเรามีความผูกพันกับคนอื่น
การเป็นส่วนหนึ่งของบางอย่าง การสร้างความสัมพันธ์ระหว่างกันในแบบที่ทำให้เรารู้สึกมีค่าจากสิ่งที่เรามีอยู่ข้างในตัวและเห็นค่าของคนอื่นในแบบที่เขาเป็น
การเป็นส่วนหนึ่งที่แท้จริงต้องเกิดจากความรัก ไม่ใช่เป็นส่วนหนึ่งเพราะเกลียดหรือเชื่อในสิ่งเดียวกัน

ฉันค้นหาเพิ่มเติมพบว่า สิ่งที่เธอพูดสอดคล้องกับงานวิจัยหนึ่ง ของมหาวิทยาลัย Harvard เป็นงานวิจัยเพื่อหา ‘ความสุข’ ที่แท้จริงของมนุษย์  (Harvard Study of Adult Development)

ซึ่งมีอายุของงานวิจัยยาวนานถึง 75 ปี การวิจัยจากผู้คนจำนวน 724 คน จากหลากหลายแห่งที่มา และเติบโตมาเป็นหลายๆ อาชีพ ซึ่งปัจจุบัน ผู้คนเหล่านี้เหลือชีวิตรอดอยู่เพียงแค่ 60 คน ซึ่งแต่ละคนก็มีอายุไม่ต่ำกว่า 90 ปีแล้ว

จากการเรียนรู้ชีวิตของบุคคลเหล่านี้ทำให้ทีมวิจัยได้เรียนรู้ว่า ความร่ำรวย มีหน้ามีตาในสังคม หรือ การทำงานอย่างหนักนั้นไม่ใช่คำตอบของชีวิตที่มีความสุข

ซึ่งคำตอบที่แท้จริงของชีวิตที่มีความสุขก็คือ ‘ความสัมพันธ์ที่ดี’ และ ‘มีสุขภาพดี’ นั่นเอง  


สำหรับฉัน การสร้างความสัมพันธ์ที่ดีระหว่างคนรอบข้างคือการได้ทำให้คนที่อยู่ร่วมกันมีความสุข ทำงานอย่างมีความสุขไม่ตึงไม่หย่อนจนเกินไป ยืดหยุ่นทุกสถานการณ์
การทำประโยชน์ให้ผู้อื่น จะพบว่าเรามีค่า มีความหมาย
เพราะการได้ทำสิ่งที่มีค่า อย่าง 'การแสวงหาความสุขส่วนตน มีผลต่อเราแค่ในระยะสั้น แต่ การทำประโยชน์ให้กับผู้อื่นนั้นส่งผลต่อความสุขของเราในระยะยาว' 
 
จุดมุ่งหมาย (Purpose) 
หรือเป้าหมายในชีวิต ซึ่งในที่นี้เป็นคนละเรื่องกับการหางานดีๆ ที่ทำให้คุณมีความสุข แต่เป็นเรื่องของการให้มากกว่าการรับ หัวใจสำคัญของจุดมุ่งหมายคือ 'ใช้จุดแข็งของคุณเพื่อช่วยเหลือผู้อื่น' 

ในหนังสือเล่าเรื่อง ที่ประธานาธิบดีจอห์นเอฟเคนเนดี้ ไปเยี่ยมศูนย์ของนาซ่า
พบคนทำความสะอาดกำลังถือไม้กวาดอยู่ เขาจึงถามว่า
“คุณทำอะไรอยู่”
คนทำความสะอาดตอบว่า
“ท่านประธานาธิบดีครับ ผมกำลังช่วยคนไปยังดวงจันทร์”

สำหรับฉันคิดว่า
ทุกตำแหน่ง ทุกหน้าที่ ทุกสิ่งที่เราทำ มีค่าต่อโลกใบนี้เสมอ ไม่ว่าคุณจะอยู่ในตำแหน่งเล็กๆ ขององค์กร หรืออาชีพของคุณไม่ได้เงินมากมายนัก แต่ให้เราตระหนักถึงหน้าที่และทำมันให้ดีที่สุด....

 สิ่งเล็กๆที่เราทำ อาจสำคัญต่อใครบางคน และ
บางที สิ่งที่คุณทำ อาจกำลังช่วยโลกอยู่ก็เป็นได้

 
การมีเป้าหมายในชีวิต ทำให้ชีวิตมีความหมายมาก ก่อนจากโลกนี้ไปเราจะได้ไม่ต้องเสียใจเหมือนงานวิจัยของพยาบาลคนหนึ่งบอกไว้ว่า สิ่งหนึ่งที่คนเป็นมะเร็งระยะสุดท้าย พูดไว้ก่อนจากโลกนี้ไปคือ สิ่งที่เสียใจที่สุดในชีวิตของพวกเขา คือ การไม่ได้ทำในสิ่งที่ตัวเองอยากจะทำ (แต่ก็คงไม่ได้ทำมันอีกแล้ว)
  


การข้ามพ้นตัวตน (Transcendence)
 
การสลายตัวตน เมื่อคุณรู้สึกตัวลอยอยู่เหนือภาระความวุ่นวายจากชีวิตประจำวัน 
หลุดพ้นจาก
อัตตา 

เช่นการที่เรายืนอยู่ท่ามกลางธรรมชาติที่ใหญ่มาก อย่างตอนเห็นพระอาทิตย์ตกดินที่สวยมากๆ วินาทีที่เรายืนมองอยู่ตรงนั้นทำให้เราสัมผัสได้ถึงความยิ่งใหญ่ของธรรมชาติ และเป็นหนึ่งเดียวกับธรรมชาตินั้น
หรือ การมองออกไปในทะเลกว้างๆสุดลูกหูลูกตา จนทำให้เราลืมทุกสิ่งทุกอย่าง

สำหรับฉัน จะรู้สึกถึงความรู้สึกนี้ เมื่อเขียนหนังสือ หรือวาดรูป จนบ้างครั้งลืมเวลา ลืมไปว่าตอนนี้อยู่ที่ไหน...และหลายครั้งที่นอนแช่น้ำมองขึ้นไปบนท้องฟ้ากว้าง หรือการได้ขึ้นไปอยู่ที่สูง มองลงมาเห็นทุกสิ่งทุกอย่างเล็ก 

เพราะโลกกว้างใหญ่ ตัวเราก็ดูเล็ก ทำให้คิดได้ว่าปัญหาที่เราเผชิญนั้นเป็นแค่จุดเล็กๆบนโลก ใบนี้แค่นั้นเอง 


การเล่าเรื่อง (Storytelling)
 
การเล่าเรื่องเกี่ยวกับตัวเราเอง ให้ตัวเองฟัง การร้อยเรียงเรื่องเล่าเรื่องจากประสบการณ์ต่างๆทำให้ชีวิตชัดขึ้น จะช่วยให้เราเข้าใจว่าเราเป็นคนแบบนี้ได้อย่างไร หรือการเล่าโดยการเปลี่ยนเรื่องแย่ๆเพื่อให้เห็นมุมที่ดี

ชีวิตคนเราทุกคนผ่านเรื่องราวต่างๆมามากมาย ทั้งทุกข์และสุข เมื่อเราเล่าเรื่องราวการก้าวผ่านความทุกข์หรือสิ่งเลวร้ายมาได้อย่างไร ทำให้ชีวิตมีความหมายมากขึ้น

ฉันเองก็ผ่านเรื่องราวในชีวิตมากมาย ทั้งดีและร้ายและได้บทเรียนจากสิ่งเหล่านั้น ฉันจึงได้เขียนออกมาและมาถ่ายทอดไว้ใน Storylog แห่งนี้ หรือ เพจ memoriesวันวาน หลายๆเรื่องราว ทำให้ฉันได้ทบทวนตัวเอง มองย้อนกลับไปถึงสิ่งที่ได้รับ บางเรื่องราวสิ่งที่ฉันเขียนไม่เพียงแต่ช่วยตัวฉันเอง ยังช่วยให้ใครหลายๆคนได้คลายความเศร้าลง ได้เห็นว่ามีคนที่เจ็บปวดมากกว่าเขา และเข้าใจความรู้สึกของพวกเขาที่สำคัญคือได้เข้าใจชีวิตมากขึ้น...ผ่านประสบการณ์ของฉัน



ในมุมของฉัน 
'ความสุข' นั้นผ่านมาผ่านไป เช่นเดียวกับ 'ความทุกข์' การได้เรียนรู้บทเรียนจากสุขและทุกข์ ก็ทำให้ชีวิตมีความหมายได้เช่นกัน ทั้ง 4 ข้อนั้นกลมกลืนในชีวิตประจำวันของเราทุกคนอยู่แล้ว เรามีครอบครัว เพื่อน และผู้คนที่รายล้อมเรา มีเป้าหมายในชีวิตที่แตกต่างกันไป มีการข้ามพ้นตัวตนหรือการพาตัวเองไปสู่จุดที่สงบหลุดพ้นจากโลกรอบกายในแบบที่เราชอบ มีการเล่าเรื่องในชีวิตประสบการณ์ต่างๆให้คนข้างๆฟัง เราทุกคนมี 4 ข้อนี้ และมีความหมายของชีวิตในแบบที่เรานิยามเอง....

#memoriesวันวาน


แรงบันดาลใจจาก 
รายการเจาะใจ เทคนิคสร้างชีวิตให้มีความหมาย
https://www.youtube.com/watch?v=XCLnR4dY1EQ
Ted การพูดของ smith https://www.ted.com/talks/emily_esfahani_smith_there_s_more_to_life_than_being_happy?language=th
บทความรีวิวหนังสือ https://psychcentral.com/lib/book-review-the-power-of-meaning/


SHARE
Writer
LuckyJammy
Appraiser
ประเมินค่าด้วยหัวใจ

Comments