มารู้จักรูปแบบธุรกิจแบบ Platform กัน
หลายคนอาจจะเคยได้ยิน Model ธุรกิจแบบ Platform กันมาบ้างแล้ว แต่อาจจะสงสัยว่าแท้จริงแล้วมันคืออะไร Model ธุรกิจ Platform คือ Model ธุรกิจที่เราจับผู้ซื้อกับผู้ขายมาเจอกันบนสิ่งที่เรียกว่า Platform
แล้วเจ้า Platform มันคืออะไร ผมขออธิบายง่าย ๆ แบบนี้ครับ Platform มันก็เหมือนกับ “ตลาด” ที่เราคุ้นเคยกันมาตั้งแต่เด็ก ๆ นั่นแหละครับ คือ ตลาดเป็นพื้นที่ ที่เราต้องพยายามดึงพ่อค้า แม่ค้า เข้ามาขายของ และขณะเดียวกัน เราก็ต้องดึงลูกค้าเข้ามาซื้อของ ถ้าตลาดนั้นมัน “ขึ้น” คือ มีคนซื้อคนขายมากขึ้น เจ้าของตลาดก็ประสบความสำเร็จ จากการเก็บค่าเช่าที่ ดังนั้นมันก็ดูเหมือนตลาดนั้นก็คือ Platform
แต่คราวนี้ ปัญหาของตลาดแบบดั้งเดิมนั้น ถ้าเราประสบความสำเร็จแล้ว เราจะขยายก็ไม่ใช่เรื่องง่าย ๆ เพราะเราต้องไปหาทำเลใหม่ ต้องไปซื้อที่ดินใหม่ ซึ่งต้องใช้เงินลงทุนจำนวนมาก ซึ่งทำแบบนั้นมันไม่สามารถขยายตัวได้อย่างรวดเร็วได้เลย แต่เมื่อเทคโนโลยีมาถึง การทำ Platform ในรูปแบบใหม่จึงเกิดขึ้นได้ง่าย

ตัวอย่างที่เห็นชัดเจนคือ App Store ของ Apple หรือ Google Play ของ Google ลักษณะนี้คือ Platform เช่นเดียวกัน Apple หรือ Google ไม่จำเป็นต้องมาเขียน Application เอง แต่เปิดพื้นที่ให้ใครก็ได้เขียน Application แล้ว Load ขึ้นมาบน App Store หรือ Google Play เสร็จแล้ว ลูกค้าที่ใช้ Smart Phone ก็เข้าไปจ่ายเงิน Download Application เหล่านั้น ส่วน Apple หรือ Google ก็เก็บ % จากรายได้ที่เจ้าของ App ทำได้ไป

ที่มันยอดเยี่ยมคือ Platform ลักษณะนี้ มันขยายได้ไม่จำกัด ไม่เหมือนตลาดแบบตัวอย่างก่อนหน้านี้ คือมันจะมีคน Load App 1 App หรือ ล้าน App มันก็ไม่ต้องลงทุนอะไรเพิ่มเติมมากนัก

จากบทความเรื่อง Pipelines, Platforms, and the New Rules of Strategy ที่เขียนโดย Marshall Van Alstyne, Geoffrey Parker และ Sangeet Choudary ได้บอกองค์ประกอบที่ทำให้เกิด Platform ไว้ว่ามี 4 ส่วนหลักได้แก่

1. Producer ซึ่งหมายถึงผู้ผลิต เช่น ผู้ที่เขียน App มาขายใน App Store หรือ Google Play

2. Consumer ซึ่งหมายถึงผู้บริโภค ก็คือลูกค้าที่ซื้อ App เหล่านั้นนั่นเอง

3. Provider คือส่วนที่เป็นที่ตั้งของ Platform นั้น ๆ เช่น App Store มันก็จะอยู่ใน Iphone เราจะเรียกเจ้าของ Iphone ซึ่งก็คือบริษัท Apple ว่าเป็น Provider

4. Owner คือเจ้าของ Platform นั้น เช่น เจ้าของ App Store ก็คือบริษัท Apple เป็นต้น

ข้อที่ 3 และ 4 นี่แหละครับ ที่เราเรียกรวมกันว่า Platform ส่วนข้อที่ 1 และ 2 คือสิ่งที่ทำให้ Platform นั้นอยู่รอด และเจ้าของข้อที่ 3 และ 4 อาจจะเป็นบริษัทเดียวกัน เช่นในกรณีของ Apple เป็นเจ้าของทั้ง Iphone และ App Store หรืออาจจะเป็นคนละบริษัทกัน เช่น ในกรณีของระบบ Android เราอาจจะใช้มือถือ Samsung (Provider) แต่เรา Load app จาก Google Play ซึ่ง Google เป็นเจ้าของ (Owner)

รูปแบบธุรกิจแบบ Platform นี้มันน่าสนใจ คือเจ้าของธุรกิจไม่จำเป็นต้องมีสินทรัพย์อะไรมากเลย เช่นตัวอย่างข้างต้น Apple หรือ Google ไม่ต้องมาเขียน Application เองให้ปวดหัว และว่ากันว่า สิ่งนี้แหละที่ทำให้บริษัทอย่าง Nokia ซึ่งเคยครองความยิ่งใหญ่ในการขายโทรศัพท์มือถือ หายไปในพริบตา เพราะ Nokia จะมาสร้าง Application เองก็คงทำได้ไม่กี่ App หรอก เทียบกับการใช้ Iphone ซึ่งจะมี App มหาศาล เพราะเขาไม่ได้สร้างเอง

ตัวอย่างนอกจาก Apple กับ Google แล้ว ยังมีธุรกิจที่ใช้รูปแบบ Platform นี้ประสบความสำเร็จอย่างมากมาย เช่น Uber ที่เป็น Platform ให้คนอยากให้บริการรถ กับ เจ้าของรถ มาเจอกัน โดย Uber ไม่จำเป็นต้องเป็นเจ้าของรถเอง หรือ Airbnb ที่เป็น Platform ให้คนหาที่พัก กับคนที่มีห้องเหลืออยากให้เช่ามาเจอกัน โดยที่ Airbnb ไม่จำเป็นต้องเป็นเจ้าของอสังหาริมทรัพย์เหล่านั้นเลย

เราลองมาคิดถึง Platform ในลักษณะนี้กันดูนะครับ บางทีอาจจะเปลี่ยนชีวิตและธุรกิจเราได้เลยนะครับ

อ่านบทความอื่น ๆ ได้ที่ www.NopadolStory.com หรือเข้าร่วมกลุ่ม Line@ ได้ที่ https://line.me/R/ti/p/%40nopadolrompho หรือฟัง Podcast Nopadol’s Story ได้ที่ https://nopadolstory.podbean.com/
SHARE
Writer
Nopadol
Writer Professor
ศาสตราจารย์ สาขาบริหารการปฏิบัติการคณะพาณิชยศาสตร์และการบัญชี มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์

Comments

MyLoveButterfly
10 months ago
ขอบพระคุณที่แชร์ข้อมูลให้อ่านค่ะ  เด็กวัยรุ่นยุคนี้สนใจธุรกิจ Startup กันมากขึ้นแต่ขาดไอเดียหรือเเนวทางการทำอยู่มาก ถ้ามีโอกาสอยากให้ช่วยแชร์ความรู้เกี่ยวกับ Startup บ้างค่ะ :)
Reply