คนและสัตว์ในสงคราม
มีอะไรจะเล่าให้ฟังล่ะ รู้ไหมว่าวันที่ 11 พฤศจิกายนที่ผ่านมา เป็นวันสำคัญวันหนึ่งของชาวยุโรป ย้อนกลับไปเมื่อวันที่ 11 พฤศจิกายน ค.ศ. 1918 ประเทศฝรั่งเศสและประเทศเยอรมนีได้เซ็นสัญญาสงบศึกจากสงครามที่สู้รบกันยาวนานกว่า 4 ปีตั้งแต่ปี ค.ศ.1914-1918 และคร่าชีวิตผู้คนในยุโรปไปกว่า 10 ล้านคน และถือว่าวันนี้เป็นวันสิ้นสุดของสงครามโลกครั้งที่ 1 โดยการเซ็นสัญญาสงบศึกนี้เกิดขึ้นที่เมือง Rethondes มณฑล L’Osie ทางตอนเหนือของประเทศฝรั่งเศส ตามที่เขาเล่ากันมาคือ เวลา 11:00 ของวันที่ 11 เดือน 11 ปี 1918 และวันนี้ถือเป็นวันหยุดทางการของประเทศฝรั่งเศสด้วย

ในการทำสงครามนั้นสิ่งสำคัญนอกเหนือจากยุทธภัณฑ์หรืออาวุธยุทโธปกรณ์แล้วยังมีอีกสิ่งหนึ่งที่สำคัญมากคือยุทธปัจจัย ซึ่งคำว่า “ยุทธปัจจัย” ในพจนานุกรมไทยให้ความหมายว่าหมายถึง สิ่งของทั้งปวงที่มิใช่ยุทธภัณฑ์ แต่เป็นสิ่งเกื้อกูลการรบ เช่น อาหาร ยา เคมีภัณฑ์ รวมถึงสัตว์พาหนะด้วย

น่าสนใจที่สัตว์ถูกจัดให้เป็นส่วนหนึ่งของสิ่งที่ใช้เพื่อเกื้อกูลการรบ อย่างในประวัติศาสตร์สงครามของไทยนั้น เรารับรู้กันเสมอมาว่าสัตว์ซึ่งเป็นยุทธปัจจัยหลักในการรบคือ ช้าง โดยช้างที่ใช้ในสงครามเป็นทั้งพาหนะของแม่ทัพนายกอง ขนส่งลำเลียงเสบียงและอาวุธ

ส่วนประวัติศาสตร์สงครามของฝรั่งในยุโรปนั้น ในสมัยก่อนสัตว์ที่เป็นยุทธปัจจัยหลักคือ ม้า โดยการใช้ม้าเพื่อการศึกของยุโรปนั้นมีมานานแล้วพร้อมกับที่มีการฝึกทหารหน่วยพิเศษที่เรียกว่าทหารม้าขึ้นมาเพื่อทำการรบบนหลังม้าได้อย่างมีประสิทธิภาพ

สำหรับสงครามโลกครั้งที่ 1 นั้นยุทธวิธีการรบยังคาบเกี่ยวระหว่างยุคเก่ากับยุคใหม่ คือมีการพัฒนาใช้อาวุธสงครามสมัยใหม่ และยุทธวิธีสู้รบในสนามเพลาะ แต่ขณะเดียวกันก็ยังใช้ม้าและทหารม้าตั้งแถวแนวรบแบบประจันหน้ากันอยู่ โดยการทำสงครามโลกครั้งนี้มีบันทึกว่าใช้สัตว์ทั้งหมดไปกว่า 14 ล้านตัว และในจำนวนนี้มีม้าอยู่ถึง 9 ล้านตัวเลยทีเดียว

ทีนี้มาเข้าสู่ประเด็น สัตว์ที่ถูกนำไปใช้ในสงครามโลกครั้งที่ 1 ในฝั่งของกองทัพฝรั่งเศสนั้นมีหลายชนิด

1. ม้า ที่นอกจากจะใช้เพื่อการรบแล้ว ยังใช้เพื่อการลำเลียงยุทโธปกรณ์ เช่น ปืนใหญ่ และเพื่อลำเลียงทหารที่บาดเจ็บ ส่วนการเดินทางในที่สูงชันจะใช้ลาและล่อแทน

2. สุนัข ในสงครามสุนัขมีหน้าที่สำคัญคือ ใช้สำหรับลากเลื่อนเพื่อขนอาวุธยุทธภัณฑ์ต่าง ๆ รวมถึงเสบียงอาหารเพื่อไปแนวหน้า และใช้สนับสนุนหน่วยพยาบาลในจุดที่มีทหารบาดเจ็บหรือล้มตาย นอกจากนี้สุนัขยังถูกฝึกให้เป็นทหารยามด้วย

3. นกพิราบ จะถูกฝึกเพื่อใช้ในการสื่อสารและส่งข่าว โดยจะผูกกล่องใส่ข้อความเล็ก ๆ ไว้ที่คอหรือที่ขา

4. นกคีรีบูน จะถูกใส่กรงนำไปไว้ในสนามเพลาะ โดยมีจุดประสงค์เพื่อให้มันพลีชีพเมื่อถูกศัตรูจู่โจมโดยการรมแก๊สพิษ มันก็จะตายให้เห็นซึ่งเป็นการเตือนให้ทหารที่อาจจะไม่ได้กลิ่นแก๊สพิษนั้นรู้ตัวว่ามีอันตราย

5. สัตว์นำโชค พบว่าทหารในแนวรบบางคนจะนำสัตว์บางชนิดไปออกรบด้วยเพื่อเป็นขวัญและกำลังใจ อาทิ ชนิดธรรมดาทั่วไป เช่น แมว และนก หรือชนิดพิเศษ เช่น อูฐ และจิงโจ้ หรือชนิดพิเศษสุด ๆ เช่น ลูกสิงโต!!

6. นอกจากนี้ยังสัตว์ชนิดอื่นที่พบในสงครามอีก แต่เพราะในสนามรบที่มีทั้งคนเจ็บ คนตาย ทั้งยังขาดความสะอาด ทำให้มีสัตว์ที่ไม่พึงปรารถนามารบกวนอยู่เสมอ เช่น พวกปรสิต เห็บ หมัด โลน แมลงวัน รวมถึงหนู เป็นต้น

ด้วยเหตุที่สงครามโลกครั้งที่ 1 เป็นการสู้รบแบบประจันหน้ากันในสถานที่เปิดโล่ง ดังนั้นจึงสร้างยุทธวิธีการรบแบบการขุดสนามเพลาะเพื่อเป็นที่หลบซ่อนและพรางจากศัตรู หรือที่รู้จักกันในชื่อ สงครามสนามเพลาะ (Trench Warfare) การขุดสนามเพลาะนี้จะมีความลึกอยู่ที่ประมาณ 3.50 เมตร ซึ่งว่ากันว่ารวมระยะทางของสนามเพลาะที่ขุดขึ้นโดยกองทัพของทุกฝ่ายนี้มีความยาวถึง 40,233.60 กิโลเมตร (25,000 ไมล์) แค่แนวรบด้านตะวันตกซึ่งมีกองทัพของฝรั่งเศสเป็นหลักก็ขุดสนามเพลาะยาวตั้งแต่ช่องแคบอังกฤษไปตลอดจนถึงพรมแดนประเทศสวิสเซอร์แลนด์แล้ว

แต่สนามเพลาะนี้มิได้ขุดเพื่อใช้เป็นที่ซ่อนพรางกันเท่านั้น แต่บางส่วนยังใช้เป็นโรงพยาบาล และกองบัญชาการ หรือห้องสำหรับประโยชน์อื่นๆ เช่น ห้องครัว ห้องนอน สำหรับการออกแบบสนามเพลาะก็แตกต่างกันไปในแต่ละชาติ เช่น เยอรมันจะขุดสนามเพลาะเป็นหลายแนวและจะใช้ไม้มาทำผนังเพื่อป้องกันดินสไลด์ แถมภายในยังมีเตียงสองชั้นให้ทหารนอนพัก มีจุดบริการน้ำดื่ม และมีไฟฟ้าใช้อีกด้วย หรือของกองทัพอังกฤษจะออกแบบให้สนามเพลาะของตัวเองมีสามแนวซ้อนกันและเชื่อมแนวทั้งสามเข้าด้วยกัน เพื่อใช้เป็นกองสนับสนุนและเป็นกองกำลังหนุนของแต่ละแนว อย่างไรก็ตาม แม้จะมีการวางแผนและออกแบบเพื่อใช้เป็นยุทธวิธีที่ดีที่สุดแค่ไหน แต่สุดท้ายก็มีทหารที่ตายอยู่ในสนามเพลาะไม่น้อยกว่า 200,000 นายเลยทีเดียว

เรื่องนี้สอนให้รู้ว่า ในสงครามไม่มีผู้ชนะ มีแต่ผู้แพ้เท่านั้น เอย...
SHARE
Written in this book
STORY TELLING

Comments