“รู้อย่างเป็ด”
"Think Out Loud" | หนังสือพิมพ์กรุงเทพธุรกิจ | 7 ตุลาคม 2559

โดยธรรมชาติ “เป็ด” เป็นสัตว์ที่ทำอะไรได้หลายอย่าง เดินก็ได้ บินก็ได้ ว่ายน้ำก็ได้ ... แต่ไม่เก่งหรือเชี่ยวชาญสักอย่าง สำนวนไทย “รู้อย่างเป็ด” (ถ้าเปรียบเทียบกับสำนวนภาษาอังกฤษ ก็คือ “Jack of All Trades, Master of None”) จึงหมายถึง คนที่รอบรู้ไปหมดทุกอย่าง แต่ไม่รู้จริงสักอย่าง มักจะใช้เป็นคำเตือนให้คนเราเรียนรู้หรือทำสิ่งใดสิ่งหนึ่งให้ได้ดีจนเกิดเป็นความเชี่ยวชาญ

ในโลกของธุรกิจ องค์กรต่างๆ มีความจำเป็นที่จะต้องหา “จุดแข็ง” ของตัวเองให้เจอ การขยายธุรกิจเพื่อตามกระแสหรือ การทดลองทำธุรกิจหลายๆ ด้านจนขาดความชัดเจนของ “ธุรกิจหลัก” นั้น อาจเป็นกับดัก “รู้อย่างเป็ด” ทางกลยุทธที่ทำให้หลายองค์กรหลงทาง

เรื่องราวของหนึ่งในธุรกิจที่ประสบความสำเร็จอย่างมากในอเมริกาและตกเป็นเหยื่อของการขาดโฟกัส คือ

“สตาร์บัคส์” ร้านจำหน่ายกาแฟอันดับหนึ่งของโลกที่มีสาขาเกือบ 20,000 สาขาในสหรัฐอเมริกาและในอีก 60 ประเทศ ... ในช่วงการบริหารจัดการก่อนหน้าปี 2007 สตาร์บัคส์พยายามที่จะขยายธุรกิจออกไปมากกว่าการขายกาแฟ เน้นการขายอุปกรณ์ทำกาแฟ ซีดีดนตรี รวมไปถึงอาหารมากขึ้น พร้อมกับออกมาแสดงความมุ่งมั่นว่าจะเป็นคู่แข่งของ “แมคโดนัล” และขยายสาขาให้ได้มากกว่า 40,000 สาขา ... ผลการขยายธุรกิจอย่าง “ไร้แก่น” นี้ทำให้ธุรกิจของสตาร์บัคส์ตกต่ำอย่างมากเมื่อทั้งรายได้และราคาหุ้นตกลงในปี 2007

ธุรกิจของสตาร์บัคส์กลับมาเฟื่องฟูอีกครั้ง หลังจาก “ฮาเวิร์ด ชูลทส์” (Howard Schultz) ผู้เริ่มต้นก่อตั้งสตาร์บัคส์หันกลับมาเป็น CEO และเปลี่ยนทิศทางกลยุทธขององค์กร วางจุดยืนของสตาร์บัคส์ให้เป็นผู้เชี่ยวชาญในเรื่องของ “กาแฟ” … ฮาเวิร์ดลดการขยายสาขาที่เร็วเกินไปและหันมาสนใจรายละเอียดในเรื่องของประสบการณ์การบริโภคกาแฟในร้าน เช่น การปรับเปลี่ยนเครื่องทำกาแฟใหม่ที่สามารถทำให้ลูกค้ามองเห็นการชงกาแฟของพนักงานระหว่างที่รอ การให้ความสำคัญกับรสชาติด้วยการทำกาแฟให้ใหม่หากรสชาติไม่เป็นที่พอใจของลูกค้า ฮาเวิร์ดพยายามกระตุ้นยอดขายด้วยการขยายผลิตภัณฑ์ แต่ไม่ได้เป็นการแตกแขนงไปจับสินค้าใหม่ๆ ที่สตาร์บัคส์ไม่คุ้นเคย แต่ยังคง “รักษาเอกลักษณ์” ในเรื่องกาแฟ พัฒนาสินค้าในตลาดกาแฟสำเร็จรูปและการขยายช่องทางการขายกาแฟรูปแบบต่างๆ เข้าสู่ร้านค้า ... สตาร์บัคส์กลายเป็นแบรนด์ “กาแฟ” ระดับพรีเมี่ยมที่มีจุดยืนที่ชัดเจน

ตัวอย่างของสตาร์บัคส์อาจจะทำให้เราเห็นว่าองค์กรควรมีจุดยืนและความเชี่ยวชาญที่ชัดเจน ... แต่ก็อาจจะมีข้อสงสัยว่าการ “รู้อย่างเป็ด” นั้นไม่เป็นประโยชน์เลยหรือ? โดยเฉพาะอย่างยิ่ง หากเรามองจากมุมมองของคนที่เป็นเจ้าของกิจการ (Entrepreneurs)... เราควรพัฒนาจุดยืนและความเชี่ยวชาญของตัวเอง หรือเราควรที่จะมีความเชี่ยวชาญที่หลากหลายสามารถบริหารจัดการงานได้ทุกรูปแบบ?

เคยมีงานวิจัยของ Stanford Graduate School of Business ที่พบว่า "รู้ลึกเป็นลูกจ้าง รู้กว้างเป็นเจ้านาย" นั่นคือ Entrepreneurs ที่ประสบความสำเร็จส่วนใหญ่นั้นเป็น “Jacks of all trades” ...คนที่มีประสบการณ์งานที่หลากหลายและเคยทำงานหลายๆ ที่ มักจะกลายมาเป็นเจ้าของกิจการมากกว่าคนที่มีความรู้และความเชี่ยวชาญเฉพาะทาง เหตุผลหลักๆ น่าจะเป็นเพราะว่าคนที่จะพัฒนาหรือสร้างสรรค์ธุรกิจใหม่ๆ นั้น ต้องเป็นคนที่สามารถต่อ “จุด” จากประสบการณ์ที่หลากหลาย ... คนที่รู้อะไรเฉพาะ เจาะลึก เพียงด้านเดียว อาจจะไม่สามารถมองเห็นโอกาสทางธุรกิจในภาพใหญ่ได้เท่าคนที่รู้กว้าง

จริงๆ แล้ว อาจจะไม่มีคำตอบสำหรับคำถามที่ว่า เราควร “รู้ลึก” หรือ “รู้กว้าง”? เพราะการเป็น Jacks of all trades อาจจะไม่ได้หมายถึงว่าเราจะต้องเป็น Masters of None เสมอไป เราอาจเข้าใจศาสตร์ที่หลากหลายเป็น Jacks of all trade เพื่อที่จะบริหารจัดการงานต่างๆ อย่างมีประสิทธิภาพ แต่ก็ยังสามารถเป็น Masters ของศาสตร์บางเรื่องและมีความเชี่ยวชาญเฉพาะที่พัฒนาเป็น “แบรนด์” หรือ “เอกลักษณ์” ของตัวเองได้

เป้าหมายหลักในการพัฒนาตัวเองหรือองค์กร อาจเป็นการพัฒนาแบบตัว “T” .... นั่นคือมีด้านยาวขวางที่ “รู้กว้าง” และมีด้านแกนตั้งที่ “รู้ลึก”
_____________________________________________________________________________ 
เมษ์ ศรีพัฒนาสกุล เป็นนักออกแบบกระบวนการสร้างสรรค์นวัตกรรมและที่ปรึกษาด้านนวัตกรรมขององค์กรภาคธุรกิจและภาคสังคม จบการศึกษาด้านบริหารธุรกิจจากมหาวิทยาลัยแสตนฟอร์ด เป็นนักเรียนนำสอนกระบวนการสร้างสรรค์นวัตกรรม Design Thinking (d.Leader) ที่ Stanford d.school และได้รับการอบรมด้าน Executive Coaching จาก Berkeley, Executive Coaching Institute

SHARE
Writer
MaySripata
Design Thinker
Co-Founder of Asian Leadership Academy and LUKKID www.asianleadershipacademy.com / www.lukkidgroup.com

Comments

kokoyadi
3 years ago
ชอบคำว่า "รู้ลึกเป็นลูกจ้าง รู้กว้างเป็นเจ้านาย" ฮาดีครับ 

Reply