วิชาหนังสือภาพพื้นฐาน: คำสอนจากซาเวียร์ โคมาส
ในงานบางกอกแหวกแนว ณ มิวเซียมสยาม เมื่อวันวาเลนไทน์ที่ผ่านมา ผมได้มีโอกาสเสพสดับเวิร์คชอปการทำหนังสือภาพ โดยคุณซาเวียร์ โคมาส (Xavier Comas) ช่างภาพชาวบาเซโลน่าที่เข้ามาคลุกคลีในสามจังหวัดชายแดนภาคใต้ด้วยความสนใจ แกไปเจอบ้านหลังหนึ่งที่เคยเป็นบ้านของกษัตริย์แห่งอาณาจักรเก่าก่อน เขาถ่ายภาพเจ๋งๆ เก็บไว้จำนวนมาก ถึงจุดหนึ่งก็รวบรวมจัดหมวดหมู่ทำหนังสือภาพ แกตั้งชื่อว่า “เรือนราชา” เล่มโอฬารหนาเตอะ กระดาษหนาปึ๊ก ดำขลับเข้มขลัง

เวิร์คชอปของเขาจัดขึ้นในห้องกระจกใสไม่กรองเสียง กว่าจะเริ่มก็สายกว่าที่กำหนดไว้ ด้วยวงดนตรีสนามหญ้าหน้ามิวเซียมกระทำซาวด์เช็คเกินเวลา ผู้เข้าร่วมฝรั่งบางคนอดรนทนไม่ไหวก็ต้องขอตัวออกไปก่อน ส่วนคนที่เหลือใช้เวลาศึกษาหนังสือภาพเรือนราชาของคุณซาเวียร์อย่างเพลิดเพลิน การดูงานของเขาก่อนนับเป็นประโยชน์ยิ่งต่อการร่วมเวิร์คชอป เพราะเขาใช้ตัวอย่างในหนังสือเป็นบริบทในการบรรยาย

เมื่อซาวด์เช็คจบ คุณซาเวียร์ก็เริ่มบรรยาย แกขายไอเดียเรื่องการทำหนังสือภาพว่าดีอย่างนั้นดีอย่างนี้ แต่ที่ไม่ควรพลาดคือ มันให้ประสบการณ์ที่น่าตื่นเต้นท้าทายอย่างมาก พอได้ทำหนังสือแล้วเราจะพัฒนาฝีมือการถ่ายภาพอย่างก้าวกระโดด นอกจากนี้เราจะสนุกกับการคิดการค้นแก้ปัญหา ทั้งยังได้มรดกแห่งครอบครัวเป็นของแถมชั่วลูกหลาน คุณซาเวียร์พูดด้วยพลังชีวิตอันเปี่ยมท้น มือไม้แกว่งไกว โยกตัวร่ายรำไปมาน่าดูชม

จากนั้นคุณซาเวียร์บอกว่าก่อนที่เราจะทำอะไรเลยเถิด ควรถามตัวเองให้ได้เสียก่อนว่าจะทำหนังสือภาพไปทำไม ทำเอาดังหรือรวย หรือขอเพียงทำเพราะใจรัก เป้าหมายที่ชัดเจนจะทำให้เราคาดหวังกับขนาดความสำเร็จได้ถูกต้องตามความเป็นจริง

องค์ประกอบของการทำหนังสือภาพที่ดี จะต้องประกอบไปด้วยคอนเซปหรือแนวคิดที่แน่นปึ๊ก ซึ่งมันจะกำหนดเนื้อหาการนำเสนอ จำนวนภาพที่ต้องใช้ รูปแบบการจัดเรียงและจัดวาง วัสดุของกระดาษ น้ำหนักระหว่างจำนวนรูปกับตัวอักษร การออกแบบปกและอื่นๆ ทั้งหมด ถ้าคุณตอบได้ว่าแนวคิดของหนังสือภาพเล่มนี้คืออะไร แล้วทำให้สิ่งอื่นๆ สอดคล้องกลมเกลียวเป็นเนื้อเดียวไปตามนั้น มันก็จะเป็นหนังสือภาพที่ดี

การเลือกและคัดภาพเป็นขั้นตอนสำคัญ มีภาพสวยงามจำนวนมากที่แม้สวยจริงแต่ก็ไม่ควรปล่อยให้เข้ามาในหนังสือที่เรากำลังทำ เพราะมันไม่เข้าคอนเซป หรืออาจมีภาพอื่นที่อธิบายได้ดีกว่าอยู่แล้ว ศิลปินจะคัดเลือกภาพได้ดีนั้น เขาจำต้องแยกตัวออกจากงาน แสร้างเป็นคนอื่นชั่วขณะ ถ้าจะให้ดีควรเลือกเพื่อนที่ตาดีมาช่วยคัด ถกเถียง แลกเปลี่ยนความคิดเห็นกับเรา หนังสือจึงจะมีภาพนำเสนอที่เหมาะกับคนดู ไม่ขาด ไม่ล้น ไม่เลี่ยน 

ซาเวียร์ยังกล่าวว่าหนังสือภาพทั้งเล่มคือ Message ที่ส่งผ่านไปยังผู้อ่าน พวกเขาจะสัมผัสถึงสาระเหล่านั้นผ่านหมู่ภาพและมวลอักษร สัมผัสผ่านรูปเล่ม ขนาด น้ำหนัก ผิวสัมผัส และอื่นๆ ทั้งหมด เมื่อผู้ชมดูหนังสือภาพ พวกเขาควรจะได้ความรู้สึกหรือรับรู้แนวคิดใหม่ๆ ที่ศิลปินอยากบอกเล่าส่งผ่าน ถ้ามันไม่เกิดโมเม้นท์เหล่านี้ ก็นับว่าหนังสือภาพยังไม่เจ๋งพอ

จบการบรรยาย ผมถามว่า เราจะเลือกประเด็นการทำหนังสืออย่างไรจึงจะถ่ายภาพได้ดี คุณซาเวียร์ตอบผมว่า "โนๆๆ คุณควรจะเลือกถ่ายในสิ่งที่คุณสนใจ ตอนถ่ายอย่าคิดอะไรทั้งนั้น อย่าเพิ่งคิดเรื่องหนังสือภาพ คุณต้องอยู่กับสิ่งตรงหน้า แล้วถ่ายให้ดีที่สุด คุณจงถ่ายอย่างที่ไม่ใช่ตัวคุณถ่าย คุณเป็นอย่างอื่น เป็นโมเม้นท์ เป็นกล้องถ่ายภาพ คุณต้องตัดความคิดกังวล ความอยากดังอยากรวยไปให้หมด โนๆๆๆ"

คุณซาเวียร์ส่ายหน้าดิกๆ ผมพยักหน้าหงึกๆ

ตลอดการบรรยาย คุณซาเวียร์อธิบายพร้อมยกตัวอย่างประกอบจริงจากการทำงานในงานของเขา ผมฟังแล้วไม่เพียงได้ไอ้เดียเท่านั้น แต่ยังรู้สึกอย่างรุนแรงว่าชาตินี้ต้องทำหนังสือภาพของตนเองให้จงได้

...เป็นความปรารถนาที่บรรจุไว้ในสิ่งที่อยากทำก่อนตายอีกรายการหนึ่ง
SHARE
Writer
Ekkapop
Freelancer
A writer who write his writing.

Comments

Mediary
4 years ago
ชอบที่คุณซาเวียร์ตอบเวลาถ่ายรูปค่ะ
Reply
Wararit
4 years ago
ขอบคุณที่เขียนเรื่องนี้ ได้แนววิธีเยอะเลย
Reply
imonkey7
4 years ago
โน อย่าคิดอะไรทั้งนั้นเอาที่อยู่ตรงหน้า ^^
Reply